Đừng “vô tâm”, hãy học cách lắng nghe để thấu hiểu con hơn!

Đã bao giờ bạn dừng lại, loại bỏ cái tôi và cái định kiến “chỉ vì tốt cho con” mà ngồi xuống, lắng nghe những tâm tư, mong muốn của con? Đã bao giờ bạn ngồi nghĩ và chợt nhận ra thời gian trong cả một ngày của con hiếm có giây phút nào được trò chuyện và ở bên bạn? Hay trong đầu bạn luôn tồn tại những ý nghĩ như “trẻ con biết gì?”

Có rất nhiều lý do khiến chúng ta không lắng nghe được những tâm tư tình cảm của những đứa trẻ của mình. Có thể là bạn không hỏi, không có thời gian, con không chia sẻ, con chia sẻ nhưng bạn không quan tâm. Điều này tạo nên những khoảng cách vô hình giữa bạn và con. Đã có bao giờ bạn nghe thấy những câu phàn nàn như “bài tập về nhà nhiều lắm”, “học nhiều lắm”, “không được đi chơi”, “chỉ nghỉ mỗi chủ nhật”, “bố mẹ đi làm suốt”??? Đừng bao giờ bỏ qua những câu nói vu vơ này vì nó phản ánh rõ rệt nhất tâm tư tình cảm của con lúc này! Những làm sao để lắng nghe con và đưa ra cách giải quyết hợp lý với những mong muốn của con được thể hiện qua mỗi lời nói?

Trước hết phải học cách lắng nghe con!

Bạn đừng bao giờ bỏ qua những mong muốn hay những suy nghĩ non nớt của những đứa con mình. Nó thể hiện được tâm tư, tình cảm, cảm xúc thật sự của bé hiện tại. Đừng gạt phắt đi những mong muốn như “một buổi đi chơi cuối tuần” hay “giảm bớt lịch học thêm” hoặc “mua một món đồ chơi mới”. Khi bạn để ý và lắng nghe con, bạn sẽ bất chợt nhật ra được rất nhiều sự thật:

  • Con đang có lịch học dày đặc, học ở trường, học thêm, làm bài tập về nhà.
  • Bạn và con rất hiếm có thời gian ở bên nhau và có những cuộc trò chuyện riêng tư.
  • Bạn không hiểu được con và con đang ngày càng xa cách với bạn.
  • Đã lâu lắm rồi cả gia đình chưa có một cuộc đi chơi nào.
  • Đã rất lâu bạn chưa đưa con đi ra ngoài chơi.
  • Con ngày càng ít nói.
  • Bạn không biết con có bạn ở trường hay không?
  • Bạn không biết con có bạn thân không?

Sẽ có rất nhiều điều được khai phá chỉ sau một cuộc trò chuyện, chỉ sau một phút chậm lại và suy nghĩ về con. bạn sẽ thấy rằng mình đã quá bất công với con khi trở thành kẻ đánh cắp thời gian vui chơi và hoạt động giải trí của con.

Đừng biện minh với những lý do! 

Khi đọc đến đây bạn sẽ nghĩ ra những lý do để biện minh cho mình. Vô vàn:

  • Tất cả chỉ vì tốt cho con, học mới thông minh, mới học giỏi, bằng bè bằng bạn và có tương lai sáng lạng.
  • Bạn quá bận với công việc mưu sinh để cho gia đình có cuộc sống no ấm.
  • Một tuần con cũng có thời gian chơi đấy chứ.
  • Trẻ con không biết gì.
  • Trẻ con chỉ ham chơi, đương nhiên sẽ ghét học.

….

Có hàng tá những lý do bạn đưa ra để biện minh cho những hành động “gạt phắt”, “vô tâm”, “cấm đoán” của mình. Nhưng xin hãy nhìn lại, với một tuổi thơ, với lứa tuổi của các em thì điều gì là quan trọng nhất, là sự tốt đẹp về một tương lai 10, 15 năm năm nữa sẽ đến. Hay chính là những giá trị tình cảm hiện tại, là khoảng thời gian xứng đáng có một tuổi thơ được vui chơi với những kỉ niệm đầy ắp sẽ theo em đến trọn cuộc đời. Các bạn đã bao giờ gặp đọc được những bài văn mà các em mô tả về bố mẹ, về những câu chuyện tuổi thơ mà các con đã làm chưa? Đã từng có những bài văn mô tả về câu chuyện các bố mẹ chỉ chăm chăm vào điện thoại mà không chịu giao tiếp với con, đã có những lời chia sẻ trực tiếp vệ sự vô tâm và lãng quên của các bố mẹ làm con “bất lực”.

Hãy ngồi xuống, lắng nghe con. 

Tôi là người rất thích lắng nghe, nhất là những câu chuyện từ những đứa trẻ. Và tôi đã đưa hầu hết những câu chuyện ấy vào trong bài chia sẻ này. Có một đứa trẻ đã chia sẻ với tôi về lịch trình học tập dày đặc của em, từ thứ 2 đến thứ 7 em học ở trường, một tuần học thêm 3 buổi tiếng anh và 2 buổi ở trung tâm. Tôi hỏi em vậy cuối tuần em có được đi chơi không. Em trả lời em ở nhà chơi game, em trả lời đã lâu lắm rồi em không được đi ra ngoài chơi. Em nói em phải “muốn” học thêm tiếng anh vì nếu không bố mẹ sẽ giận. Em nói em muốn đề nghị bố mẹ cho em đi chơi, cho em nghỉ bớt học thêm những bố mẹ sẽ quát mắng em. Em nói bố mẹ bảo học để thông minh, học nếu không sau này sẽ đi hốt rác. Em nói em muốn tâm sự nhưng bố mẹ không có thời gian.

Cuộc trò chuyện giữa tôi và em diễn ra chóng vánh, vì vậy tôi chẳng thể lắng nghe hết những tâm tư của em. Nhưng bạn biết không, cuộc trò chuyện ấy chỉ diễn ra trong 2 phút, thế nhưng tôi, một người ngoài, một người xa lạ đã có thể nghe được rất nhiều thông tin, hiểu thấu được tình hình, cảm xúc tâm tư của em trong 2 phút ấy. Vậy khi các bạn, là những người thân, những người em yêu quý nhất dành thời gian hỏi con của mình chỉ trong 2 phút/ngày thì sẽ thế nào? Vì vậy, cho dù bạn bận rộn, hãy dành thời gian trò chuyện với những đứa con của mình. Nó chỉ đơn thuần là một cuộc trò chuyện với những câu hỏi rất vu vơ:

  • Hôm nay ở trường con đã chơi trò chơi gì?
  • Hôm nay ở lớp con đã nói chuyện với ai?
  • Con có thích đi đến địa điểm, chơi trò chơi,… này không?
  • Đi học cả tuần như thế con thấy mệt không?
  • Con thích ăn món gì để mẹ/bố nấu?
  • Con có muốn nghỉ bớt buổi học thêm không? (Nếu con nói muốn bạn có thể bảo con hãy cố gắng đạt đến mục tiêu nào đó và giảm bớt thời lượng học thêm cho con).

Có rất nhiều câu hỏi để bạn có thể tạo nên một cuộc trò chuyện ấm cúng với những đứa con của mình. Cũng có rất nhiều cách để bạn tạo nên một “thỏa thuận” để thỏa mãn những điều bạn kỳ vọng về con lại có thể giúp con có thời gian dành cho vui chơi, giải trí.

Nói rất dễ, nhưng học cách lắng nghe mới là điều khó khăn. Bạn hãy học cách lắng nghe con bạn, để dạy co con cách lắng nghe và thấu hiểu người khác. Sự lắng nghe và thấu hiểu không chỉ đến từ một phía. Mong rằng những bố mẹ ngày nay sẽ lắng nghe nhiều hơn những tâm tư của con trẻ. Bởi nếu không, tuổi thơ của con sẽ chỉ là chuỗi dài những điều làm theo mệnh lệnh, đề nghị và mong muốn, kì vọng của bố mẹ!

===============================================================================

Tại GALILEO, chúng tôi cũng đang học cách lắng nghe và thấu hiểu để tạo cho học sinh tinh thần tích cực trong học tập cũng như cải thiện tư duy và năng lực học tập của em. Bằng cách cho các em trình bày những ý tưởng và cách hiểu, bằng cách lắng nghe những ý kiến của các em về kế hoạch, mục tiêu và cách mà cố vấn học tập hướng dẫn, chúng tôi đã và đang tìm ra những cách tốt nhất để giúp các em chủ động học tập và chủ động tư duy, sáng tạo.